Slipaj Nedir? (Slippage Tolerance Problemi)

Slippage ya da Türkçe’si ile slipaj, yatırım piyasalarıyla ilgilenen pek çok kişinin duyduğu bir terim. Özellikle forex yatırımcılarının bildiği slipaj kavramı artık kripto para piyasalarında da sıkça duyuluyor.

Şuanda kripto para piyasalarında işlem yapmak isteyen yatırımcıların daha çok karşılaştığı bir sorun olması nedeniyle önce oradan başlayacağım.

Slipaj Nedir?

Slipaj, finans piyasalarında fiyatlarda yaşanan kayma anlamına gelmektedir. Zaten kelimenin İngilizce anlamı da kayma ile ilgilidir.

Fiyatlarda kayma dediğimiz olay, yatırımcı emri verdiğinde artık emri verdiği an gördüğü fiyatın var olmamasından kaynaklıdır.

Basitçe söyle açıklayabilirim. Siz bir kripto parayı almak istiyorsunuz. Bu kripto paranın fiyatı 0,010 USD olsun. Siz de bu fiyatı görerek 50 dolarlık alım yapmak istiyorsunuz. Karşılığında ise bu coinden 5.000 adet almış olacaksınız. Ancak siz emri verdiğiniz anda 0,010 USD olan fiyat 0,011’e çıkmış olabilir. Yani fiyatlarda kayma, slipaj yaşanmış olabilir.

Peki bunun çözümü nedir?

Çözüm slippage tolerance belirlemek.

Slippage Tolerance Nedir?

Slippage tolerance, emri verdiğiniz anda fiyatlarda bir değişiklik yaşanmışsa alım emrine ne kadarlık bir oranda değişikliğe rağmen devam edileceğini belirlemek için girilen değerdir.

Bence En İyi 6 Şirket Puanım
1. Olive Markets
(Türkçe Destek)
4.9
2. FXPro 4.8
3. XM 4.7
4. FXTM 4.5
5. Hotforex 4.4
6. İdealFx 4.4

Hemen yukarıdaki örneği hatırlayalım. Bir coin almak istiyorduk ve fiyatı 0,010 USD idi. Ancak biz emri verdiğimizde 0,011 USD’ye çıktı yani %10’luk bir artış yaşadı. Bu durumda eğer slippage tolerance değerimiz %10 ve üzeriyse o zaman emrimiz fiyatlarda %10 kayma yaşanamsına rağmen gerçekleşecektir. 50 dolarlık alımda sizin elinize 5000 adet geçecekken artık 4545 adet coin geçecek.

Slippage tolerance değeri DEX (decentralized exchange) dediğimiz merkeziyetsiz borsalarda alım satım yaparken karşımıza çıkmaktadır. Uniswap, Pancakeswap gibi bu borsalara metamask gibi platformlarla cüzdanlarımızı bağlayarak henüz merkezi borsalarda satışan sunulmamış yani listelenmemiş coinleri alma şansı yakalıyoruz.

Hemen aşağıdaki görselde bir merkeziyetsiz borsa olan Uniswap için alım ekranını görüyorsunuz. Görebileceğiniz gibi burada bir slippage tolerance değeri girmemiz isteniyor.

slippage-tolerance-ne-demek

Görselde %0,5 slippage tolerance belirlenmiş. Yeni çıkan ve popülerite kazanan coinlerde bu slippage tolerance oranı %12’lere kadar çıkmaktadır. Minimum received alanında da kaç minimum elinize geçecek coin adedi gösteriliyor. Eğer slippage tolerance değerini %10a çekerseniz minimum elinize geçecek coin sayısı da %10 kadar azalacaktır.

Slippage tolerance’ı %10 belirlemeniz illa ki %12 fiyat kaymasından işlem yapacağınız anlamına gelmez. Bu sırada fiyat kayması daha düşük olursa sizin lehinize olacak şekilde işlem yapılır.

Bu coinler henüz herkesin işlem yaptığı binance, gate.io gibi borsalarda işlem görmediği için fiyatları da çok düşük olabiliyor. Coinler merkezi borsalarda işlem görmeye başlayınca da fiyatları 50-100 katına kadar çıkabiliyor. Bu durum coini merkeziyetsiz borsadan hangi tarihte aldığınız göre değişebilir ancak 50 katına çıkması sıklıkla görülen bir durum.

Hemen iştahınızın kabardığını anlayabiliyorum. Ancak merkeziyetsiz borsalarda alınan bütün coinlerin merkezi borsalarda listelendikten sonra fiyatlarının coşacağı garanti değil. Hatta pekçoğunun merkezi borsalarda listelenip listelenmeyeceği bile garanti değil. Bu yüzden burada yaptığınız işlemler genellikle maksimum 50-100 dolar gibi küçük işlemler olmalıdır.

Kripto paralarda slippage konusunu detaylıca anlattım. Sanırım bu konuyu Türkiye’de ilk anlatan kişi de benim. İçeriklerimi takip ederek güncel kalabilirsiniz. Konuya ilişkin yorumlarınızı da bu sayfanın altında yer alan yorum sekmesinden girebilirsiniz.

Aşağıda ise forexte slipaj problemlerini anlattım.

Forexte Slipaj Nedir ve Nasıl Oluşur?

Slipaj, forexte açık işleminizi kapatırken verdiğiniz emrin fiyat seviyesi ile emrin gerçekleştiği fiyat seviyesi arasında olan ve genellikle yatırımcının aleyhine sonuçlanan fiyat kayması hareketidir.

Örnek vermek gerekirse; USDTRY için açık 3,5000’dan buy yönünde açık pozisyonunuz olduğunu düşünelim. Fiyat 3,5300’a kar al (take profit) emri koyduğunuzu ve fiyat 3,4800’a indiğinde de zarar durdur (stop loss) emri girdiğinizi düşünelim. Bu noktada fiyat ani bir düşüş yaşayarak 3,4755 seviyesine kadar indiğini farzedelim. Özellikle önemli verilerin açıklanma anlarında bu şekilde ani fiyat düşüşleri ve yükselişleri olabilir. Böyle bir durumda fiyat o kadar hızlı düşer ki sizin zarar durdur emri koyduğunuz 3,4800 seviyesinde fiyat oluşmaz. Çünkü fiyatın oluşması için aynı anda bir alıcı ve bir de satıcı olmalıdır ki takas gerçekleşsin. Bu durumda fiyat oluşamadığı için zarar durdur emrinize en yakın noktada fiyat oluştuğu an zarar durdur emriniz gerçekleşir.

Siz 3,4800’a zarar durdur emri girerek belli bir plan program yapmış olabilirsiniz. Ancak bu durumda fiyatın daha aşağıda kapanması nedeniyle siz fazladan zarara girmiş oldunuz. Maalesef özellikle önemli verilerin açıklama anında böyle fiyat kaymaları oluşabilir. Forex piyasası dünyanın en likit piyasasıdır. Yani hemen her an alıcılar ve satıcılar bir araya gelerek fiyatın oluşmasını/akmasını sağlar. Dünyanın en likit piyasası da olsa forex piyasasında bazen bu akışkanlık kesilir. Veri açıklama anlarında fiyatlar oluşmayabilir.

Eğer bu noktada ani bir yükseliş hareketi gerçekleşmiş olsaydı, bu sefer de kar al emrinizi girdiğiniz seviyenin üstünde fiyat oluşabilir ve normalden daha fazla kar elde edebilirdiniz. Bu durum genellikle pozitif slipaj olarak adlandırılır.

Fiyat kaymalarına genel olarak slipaj / slippage adı verilir. Ancak kimi çevreler negatif fiyat kaymasını slippage, pozitif yönde yani yatırımcının lehine olan fiyat kaymasını ise price improvement oalrak görebilirsiniz.

Yatırımcının lehine olan fiyat kayması tabi ki şikayet konusu değildir. Ancak aleyhe olan slipaj durumunda birçok forex şirketi hakkında şikayetler duyabilirsiniz. Çünkü bazı kalitesiz forex şirketleri slipaj’ı bir ek gelir kaynağı olarak görmekte ve olur olmadık noktalarda fiyatın oluşmadığını iddia ederek slipaj’a maruz kaldığınızı öne sürmektedirler. Bu tür şirketlerden özellikle uzak durmak gerekir.

Slipaj Yapan Firmalar Nasıl Anlaşılır?

Bunun için işlemleriniz kapandıktan sonra sürekli olarak girdiğiniz emir seviyelerini ve ilgili emrin gerçekleşme seviyelerini kontrol etmeniz gerekmektedir. Bazı yatırımcılar bunu hiç önemsemden sadece gerçekleşen kar-zarar miktarlarına baktığı için slipaj’ın farkında bile olmuyor. Oysa slipaj’ı anlamak çok basittir.

Slipaj Neden Önemlidir?

Normal şartlar altında, iyi niyetli bir firmada slipaj’ın pek bir önemi yoktur. Piyasanın doğal akışı içerisinde gerek negatif yönde gerek pozitif yönde slipajlar görülebilir. Ancak bu fiyat kaymaları çok düşük aralıklarda gerçekleşir. Yani sizi önemli bir zarar uğratmaz. Zaten hiçbir firma da ben tüm işlemleri slipajsız gerçekleştireceğim diyemez.

Firmalar bazen slipaj’a önlem olarak şöyle bir uygulama geliştiriyorlar. Ekran başında al ya da sat emri verdiğiniz an eğer fiyatta kayma olmuşsa fiyatın değiştiğini ve yeni fiyattan emrin gerçekleştirilmesini onaylayıp onaylamadığını soruyorlar. Bu durumda siz onay verirseniz yeni fiyattan emir gerçekleştiriliyor. Ancak bunun için ekran başında olmak gerekir. Stop Loss ya da Take Profit gibi emirlerin slipaj’a uğramasından sizi koruyamaz.

Slipaj’ın fiyatın oluşumuyla ilgili olduğunu belirttik. Piyasanın likit olmadığı saatlerde örneğin ilgili para birimlerinin mesai saatleri dışında fiyatta kaymalar oluşabilir. Çünkü böyle zamanlarda satıcının karşısında o fiyattan bir alıcı anında oluşmayabilir. TDI, faiz kararları gibi önemli veri anlarında fiyatın hızlı hareketleri neticesinde de bazı noktalarda fiyat oluşumunun gerçekleşmemesinden kaynaklı kaymalar oluşabilir.

Ancak forex şirketiniz sizi sık sık slipaj sorunlarıyla başbaşa bırakıyorsa ve bu slipaj’lar büyük boyutlarda oluyorsa bir an önce forex şirketinizi değiştirmenizi öneririm. Çünkü forex şirketinizin sizden ek gelir elde etmek için bu tarz şişirme slipajlara başvurduğuna emin olabilirsiniz.

Hangi Forex Firmalarında Slipaj En Az Seviyede?

Hangi forex firmalarında slipaj şikayetlerinin çok olduğunu önceden bilmeniz pek mümkün değil. Bunun tek yolu firmaların hakkındaki şikayetleri incelemek ve kullanıcı yorumlarına bakmak. Slipaj zaten en çok şikayet edilen konulardan birisidir. Bu yüzden forex firması yatırımcılarına bu durumu çok yaşatıyorsa kullanıcı yorumlarına ve şikayetlerinde bunu sıkça görürsünüz.

Ben kullandığım firmalar arasında en az slipaj sıkıntısını Olive Markets ve Fxpro’da yaşadım. Bu konuda ikisine de güveniyorum. Ancak diğer firmalarda da bu sıkıntıyı yaşarsanız müşteri temsilcinizle direkt olarak iletişime geçmenizi öneririm. Bazen firmanın teknik sorunlarından kaynaklı bir sıkıntı olabilir. Eğer iyi niyetli bir firma ise böyle bir durumda sorunu sizin lehinize çözecektir.

Daha önce yatırım şirketlerinde çalışmış ve 10 yıldır forex piyasasında işlem yapan biri olarak, bilgi ve tecrübelerimi sizlerle paylaşıyorum.

2 YORUMLAR

    • Çok büyük bir problem yaşadığımı hatırlamıyorum. Tarım dışı istihdam veya Fed kararları gibi özel anlarda slipaj olabiliyor ama bütün kurumlarda olabilir bu tür durumlarda.

AKLINA TAKILANI SOR

Please enter your comment!
Please enter your name here